To bring about breakthroughs in international space research

IRAS onthult de verborgen kosmos

1983

In 1983 wordt de tot dan toe bekende kosmos ineens 1,7 keer zo rijk dankzij de Infrared Astronimical Satellite, IRAS. Een idee uit de koker van Nederlandse ruimteonderzoekers en het toenmalige Nederlands Instituut voor Vliegtuigontwikkeling en Ruimtevaart.

Het Amerikaanse hoofdinstrument maakte de eerste warmtekaart van de hemel met 350.000 infrarode bronnen. Het totale aantal tot dan toe bekende hemelbronnen nam zo toe met 70%.

De Laboratoria voor Ruimteonderzoek in Groningen en Utrecht en TNO-TPD verzorgden twee analyse-instrumenten voor details. De spectroscoop (LRS) bekeek de chemische vingerafdruk van 5.000 bronnen. Dat gaf inzicht in walmende oude sterren en hoe sommige in roet gehuld zijn, en andere meer in glas- en zanddeeltjes. De fotometer (CPC) zoomde in op interessante vondsten van het hoofdinstrument, voor zeker 1.500 detailmetingen, zoals van stoffige sterrenkraamkamers, stofschijven rond sterren, en de verdeling van stof over spiraalarmen van nabijgelegen sterrenstelsels.

IRAS is gerealiseerd met Engeland en Amerika. Amerika verzorgde de lancering en het gekoelde spiegelsysteem met het hoofdinstrument voor de hemelkaart. Fokker en Hollandse Signaal bouwden de satelliet met zonnepanelen, boordcomputer en standenregeling. Engeland verzorgde het volgsysteem op aarde.

Het onzichtbare infrarode licht van de Melkweg voor het eerst gemeten. Het aantal bronnen waarvan we het bestaan weten, wordt 1,7 keer zo groot.
De IRAS Spacecraft.
De stervende koolstofster CW Leonis, omgeven door dikke walmen van stof en gas, door de ogen van Hubble.
De jonge ster Fomalhaut is omringd door een puinschijf, ontdekte IRAS. Later leren we dat zulke schijven het begin van planeetvorming zijn.
Het Nederlandse consortium.