Terug naar het verhaal van SRON 
Herschel: ijskoude moleculen worden eindelijk meetbaar
2009
Het ijskoude heelal, waarin bij temperaturen van ongeveer -250°C sterren en planeten geboren worden, is gehuld in duisternis. Om hier belangrijke moleculen voor een leefbare planeet als de aarde te bestuderen, moesten astronomen de kosmos elektronisch ontleden.
In de diepste kou tollen vederlichte moleculen zoals water (H2O) al bij de geringste aanraking onvoorstelbaar snel om hun eigen as. De straling die hierbij vrijkomt, trilt rond de 1.000 gigahertz: sneller dan computerchips kunnen bijhouden.
Om toch van ijskoude moleculen eigenschappen zoals richting en snelheid te kunnen meten, werkten Nederlandse ruimteonderzoekers jarenlang aan een oplossing. Door het kosmische signaal opzettelijk te mengen met een signaal met een lagere frequentie, maakten zij het meetbaar en uitleesbaar: heterodyne technologie.
Na decennia pionieren vormde het HIFI-instrument op de Herscheltelescoop (2009) van de Nederlandse ruimteonderzoekers de kroon op dit technologische werk. De telescoop volgde het kosmische water door alle stadia van ster- en planeetvorming. Zo helderde Herschel op hoe water het meest waarschijnlijk op onze aarde is terechtgekomen.
- Foto’s (ESA, SRON): Water in een planeetvormende schijf; Waterijs op Ceres; het HIFI instrument; de Herschel telescoop; Ruimteonderzoekers werken aan HIFI; Wetenschapper Thijs de Graauw die zijn carrière lang heterodyne technologie voor de sterrenkunde (door)ontwikkelde; HIFI’s eerste moleculenmeting.