Terug naar het verhaal van SRON 
Oerkrachten in de zon
1980
De jaren zestig... Met de eerste röntgeninstrumenten in de neuskegels van sondeerraketten, ontdekken Utrechtse ruimteonderzoekers dat de zon een corona van miljoenen graden heeft.
Dan, in 1972, kijken ze met hun experimenten op satelliet TD-1A langduriger. En veel stabieler. Ze ontdekken dat zonnevlammen röntgenstraling uitzenden in korte felle flitsen, ‘elementary bursts’... In 1980, als de zon weer haar elfjaarlijkse actieve periode doormaakt, vliegt een nieuw Utrechts instrument mee op NASA's Solar Maximum Mission: de röntgenkijker HXIS. Die leert ons hoé zonnevlammen ontstaan, wanneer magnetische veldlijnen plots lussen vormen. HXIS ziet de 'voetjes' van die lussen op de zon helder oplichten, als contactpuntjes voor een elektrische stroom van miljarden ampère.
De stroom verhit het gas in de lus, dat röntgen gaat uitstralen. Het gas warmt op tot soms wel 40 miljoen graden. Bijvoorbeeld tijdens de veelbestudeerde ‘Queen’s Flare’ op 30 april 1980 toen koningin Beatrix werd gekroond. Door het uitdijende hete gas stijgt de lus op, totdat die ‘knapt’. En voilà: een zonnevlam.
Het Nederlandse ruimteonderzoek dankt veel nieuwe kennis en ervaring aan het wereldwijd vermaarde Utrechtse zonneonderzoek. Maar ná SolarMAX verschuift het zwaartepunt van de ruimtelaboratoria naar de röntgen- en infraroodsterrenkunde van fenomenen buíten ons zonnestelsel. Andere missies blijven nieuwe zonnegeheimen blootleggen.
- Foto’s, NASA: Een zonnevlam; Magneetvelden op de zon; Een astronaut (rechtsonder) probeert met een robotarm SolarMAX uit de lucht te pakken; Astronauten voeren een reparatiewandeling uit. De eerste satellietreparatie in de ruimte is een feit.
- Artikel over SolarMAX in Leeuwarder Courant, te lezen op krantenarchief Delpher.