Universiteit Utrecht en SRON versterken samenwerking in onderzoek vanuit de ruimte Print
21 Dec 2009

De Universiteit Utrecht en SRON Netherlands Institute for Space Research hebben een samenwerkingsovereenkomst gesloten. Beide instituten werken al jarenlang samen, maar hebben nu concrete afspraken gemaakt over gezamenlijke onderzoeksprogramma’s op het gebied van astrofysica, aardgericht onderzoek en planeetonderzoek. SRON zal ook bijdragen leveren aan het onderwijs van de faculteit Bètawetenschappen van de Universiteit Utrecht.

Door intensiever samen te werken willen SRON en de Universiteit Utrecht hun slagkracht in het wetenschappelijk onderzoek vergroten, meer externe financiering binnenhalen en het onderwijs in Utrecht verder versterken. SRON, met vestigingen op de universiteitsterreinen van de Universiteit Utrecht en de Rijksuniversiteit Groningen, heeft een sterke internationale reputatie op het terrein van het astrofysisch ruimteonderzoek, het aardgericht onderzoek vanuit de ruimte, de ontwikkeling en bouw van ruimteinstrumenten en het verzamelen en verwerken van unieke gegevens. De Universiteit Utrecht heeft veel fundamenteel wetenschappelijke kennis en ervaring.

Aan boord van de ruimtetelescoop Herschel (ESA) bevindt zich de door SRON ontwikkelde infraroodspectrometer HIFI, die onder meer in staat is om water te meten in interstellaire gaswolken en bij kometen, planeten en hun manen
Aan boord van de ruimtetelescoop Herschel (ESA) bevindt zich de door SRON ontwikkelde infraroodspectrometer HIFI, die onder meer in staat is om water te meten in interstellaire gaswolken en bij kometen, planeten en hun manen

Maatschappelijk toepasbare kennis
'De samenwerkingsovereenkomst weerspiegelt de constatering dat de Universiteit Utrecht en SRON belangrijke partners voor elkaar zijn,' zegt SRON-directeur Roel Gathier. 'Door de samenwerking te intensiveren en uit te breiden, kunnen we gezamenlijk nieuwe kennis opdoen die ook maatschappelijk toepasbaar is. Ook kan er in de toekomst meer gebruik worden gemaakt van gezamenlijke faciliteiten, zoals de gevanceerde cleanroom van SRON.' Alfred Bliek, decaan van de faculteit Bètawetenschappen van de Universiteit Utrecht: 'SRON is een vooraanstaand ruimteonderzoeksinstituut waar onze sterrenkundigen graag intensiever mee willen samenwerken. Ik verwacht echter ook de nodige spin-off voor het onderzoeksdomein aardobservatie, waar kansen liggen op het gebied van klimaat- en milieuproblematiek. Het waarnemen van de aarde vanuit de ruimte is net zo belangrijk is als het waarnemen van het heelal.'

Astronomisch onderzoek

Met behulp van de door SRON ontwikkelde, supergevoelige reflectietralie spectrometer heeft de telescoop XMM Newton onze kijk op de heetste en meest extreme gebieden van het Universum ingrijpend veranderd
Met behulp van de door SRON ontwikkelde, supergevoelige reflectietralie spectrometer heeft de telescoop XMM Newton onze kijk op de heetste en meest extreme gebieden van het Universum ingrijpend veranderd
Op sterrenkundig gebied richt de samenwerking zich op de hoge-energie-astrofysica, met name op het bestuderen van röntgenstraling afkomstig van heftige verschijnselen in het heelal, zoals supernova-explosies en materie rond zwarte gaten. SRON leidt in Europa de bouw van een nieuwe generatie ultragevoelige meetinstrumenten, röntgenspectografen, die aan boord van internationale ruimtemissies het heelal kunnen bestuderen. Dit kan nieuw licht werpen op bijvoorbeeld de oorsprong van chemische elementen, de verspreiding van deze elementen over het heelal, de evolutie van clusters van sterrenstelsels, overblijfselen van supernova's, de extreme omstandigheden die heersen nabij zwarte gaten en het mysterie van donkere materie.

Aardgericht- en planeetonderzoek

Onderzoekers van SRON , de Universiteit Utrecht en internationale partners zijn er in 2009 voor het eerst in geslaagd wereldwijd metingen te verrichten van het waterisotoop HDO in de onderste lagen van de aardatmosfeer. De metingen zijn afkomstig van het meetinstrument SCIAMACHY, dat in een baan om de aarde draait aan boord van de Europese onderzoekssatelliet ENVISAT
Onderzoekers van SRON , de Universiteit Utrecht en internationale partners zijn er in 2009 voor het eerst in geslaagd wereldwijd metingen te verrichten van het waterisotoop HDO in de onderste lagen van de aardatmosfeer. De metingen zijn afkomstig van het meetinstrument SCIAMACHY, dat in een baan om de aarde draait aan boord van de Europese onderzoekssatelliet ENVISAT
Daarnaast werken de Universiteit Utrecht en SRON aan nauwkeurige methoden en speciale instrumentatie om de atmosfeer en het oppervlak van planeten in ons eigen zonnestelsel en bij andere sterren te bestuderen. Het onderzoek vanuit de ruimte naar de aardse dampkring – een belangrijke factor in het klimaatonderzoek - is eveneens belangrijk onderdeel van de samenwerking. De instituten concentreren hun gezamenlijk onderzoek in de toekomst op het gebied van gassen in de koolstofcyclus, de wereldwijde waterkringloop en aërosolen (zwevende druppeltjes en stofjes in de atmosfeer). Ook op dit gebied ontwikkelt SRON samen met nationale en internationale partners extreem gevoelige ruimte-instrumenten.

Onderwijs
SRON zal onder andere colleges verzorgen aan de Universiteit Utrecht en meewerken aan cursussen op vakgebieden als astrofysica en meteorologie. Ook biedt het ruimteonderzoeksinstituut mogelijkheden voor bachelor- en masteronderzoeken en stageplaatsen voor studenten van de universiteit. Alfred Bliek: 'SRON is een zeer inspirerende omgeving voor onze masterstudenten, die daar een top-of-the-bill onderzoeksomgeving aantreffen.'