| Status | Voltooid |
| Lancering | 2009, 2010, 2011 |
| Ruimtevaartorganisatie | DLR |
| Type | Ver-infrarood (167 – 625 µm) |
| Orbit | Ballonvlucht boven Noordpool (34 km) |
| SRON-bijdrage aan | Superconducting Integrated Receiver kanaal |
De aardatmosfeer bestaat voor het overgrote deel uit stikstof en zuurstof. Daarnaast zijn er verschillende sporengassen aanwezig die ondanks hun kleine hoeveelheid impact hebben op ons klimaat en de beschermende ozonlaag. TELIS is ontworpen om deze gassen in de lagere stratosfeer en bovenste troposfeer — tussen de tien en veertig kilometer hoogte — in kaart te brengen. Wetenschappers gebruikten TELIS om kortlevende, reactieve moleculen te meten die een sleutelrol spelen in de ozonchemie, zoals waterstofchloride, chloormonoxide en ozon zelf.
De missie maakte gebruik van een techniek genaamd limb sounding. In plaats van recht naar beneden te kijken, keek TELIS vanaf de ballon zijwaarts, naar de ‘rand’ of limb van de atmosfeer. Dit zorgt voor een verticale resolutie van ongeveer twee kilometer, waardoor wetenschappers onderscheid konden maken tussen chemische processen op specifieke hoogte.
TELIS is een zogeheten cryogene heterodyne spectrometer. Heterodyne technologie mengt het binnenkomende, hoogfrequente signaal uit de atmosfeer met een lokaal opgewekt referentiesignaal, zodat het makkelijker is te analyseren. De ontvangers hiervoor zijn supergeleidend, en werken alleen bij temperaturen onder 4 Kelvin, oftewel -269 °C. TELIS bevat drie kanalen: 450-660 GHz, 499-503 GHz en 1,790-1,870 GHz. Die eerste is ontwikkeld door SRON.
SRON bouwde haar kanaal op basis van Superconducting Integrated Receiver (SIR) technologie. Normaal gesproken bestaan de componenten van een heterodyne ontvanger uit losse, relatief grote onderdelen. Denk aan de antenne, de menger en de lokale oscillator. IREE slaagde erin om al deze supergeleidende elementen te integreren op één chip van slechts 4 bij 4 millimeter. Deze miniaturisatie bespaarde veel ruimte en gewicht, wat een schaars goed is binnen het ruimteonderzoek.
Our experts
-
Lees meerRuud Hoogeveen
Senior Instrument Scientist, Senior Project Manager
