Terug naar het verhaal van SRON 
Nieuw zintuig voor de kosmos
2015
In 1915 publiceerde Albert Einstein zijn algemene relativiteitstheorie, waaruit volgde dat de ruimte zélf kan rimpelen. Twee zware hemellichamen die op elkaar botsen, zoals zwarte gaten, genereren dan zwaartekrachtgolven die zich met de lichtsnelheid voortplanten door het heelal. Destijds had Einstein niet kunnen bevroeden dat mensen precies een eeuw later daadwerkelijk een zwaartekrachtgolf zouden meten, in 2015. Dat deden ze met de LIGO-detector onder Amerikaanse grond. In het decennium na die eerste waarneming volgden er nog honderden andere.
Het nadeel van een detector onder de grond is dat hij niet de zwaarste zwarte gaten kan ‘horen’, omdat die een golflengte produceren groter dan de Aarde. De enige manier om dat soort zwaartekrachtgolven te meten, is vanuit de ruimte. Daarom bouwt een internationaal consortium, waaronder SRON, aan de LISA detector. In aanloop naar de geplande lancering in 2037 bouwden SRON en partners in 2015 al de LISA Pathfinder.
LISA Pathfinder testte het principe waar LISA op leunt. De behuizing schermt een testmassa af van externe invloeden zoals kosmische straling en de zonnewind zodat die in vrije val blijft zweven. Een passerende zwaartekrachtgolf laat die testmassa dan trillen. LISA Pathfinder bewees dat het mogelijk is om een testmassa in volledig vrije val te laten en de afstand tot de behuizing tot op picometers nauwkeurig te meten en te behouden.
- Foto’s LIGO Caltech, LISA Consortium: Twee zwarte gaten botsen 1,3 miljard jaar geleden. Er ontstaat een golf door de ruimtetijd, die zich verspreidt door het heelal en uiteindelijk de aarde vervormt 1,3 miljard jaar later. Een interferometer kan dat meten. Kijk hier voor het hele filmpje daarover. Met LISA kan dit straks vanuit de ruimte. De technologie werd al met LISA Pathfinder getest.
- Foto ESA: Een inkijkje in de binnenwerken van de LISA Pathfinder.