Terug naar het verhaal van SRON 
Hipparcos: een 3D sterrenkaart met bijvangst
1989
In 1989 toog de satelliet Hipparcos naar de ruimte, om in 1997 de allereerste betrouwbare 3D kaart van onze kosmische achtertuin te kunnen maken. De satelliet voor astrometrie mat van zo’n 118.000 sterren tot zo'n 300 lichtjaar ver weg hun onderlinge afstanden. SRON leverde het sterdetectiesysteem, dat naar bekende sterren keek om steeds te weten welke kant de satelliet op kijkt. Maar die starmapper van SRON had ook een enorme wetenschappelijke bijvangst...
De sterdetector registreerde van de sterren die in beeld kwamen meteen de helderheid. Dat leverde als bijvangst de Tycho-fotometrie catalogi op van ruim een miljoen sterren en na een software truc zelfs 2,5 miljoen sterren.
De missie had enorme impact op de astronomie. Voor het herberekenen van de grootte en leeftijd van het heelal, voor het bevestigen van Einsteins relativiteitstheorie met gravitatielenzen, en voor het besef dat de Melkweg continu van vorm verandert. De Tycho-catalogus gaf astronomen de eerste fotometrische catalogus vanuit de ruimte, waarbij duizenden nieuwe veranderlijke sterren werden ontdekt. Bijvoorbeeld nieuwe dubbelsterren en ook sterren waarvan we door recentere waarnemingen beseffen dat een voorbijtrekkende planeet wat helderheid wegsnoepte.
Hipparcos werd opgevolgd door Gaia (2013), die miljarden sterren tot wel tienduizenden lichtjaren ver weg 3D in kaart bracht. Smartphonebezitters en astro-enthousiastelingen kunnen vandaag de dag via apps en internet in 3D door deze sterren navigeren.
ESA Film uit 1989 over Hipparcos.
- Foto’s: Hipparcos in de testfase (ESA); Een artistieke impressie van Hipparcos (ESA); Enkele van de krantenartikelen over Hipparcos uit het krantenarchief Delpher; Duik zelf in de Hipparcos catalogus bij ESA.