SRON Netherlands Institute for Space Research

SRON Netherlands Institute for Space Research

OUR MISSION IS TO BRING ABOUT BREAKTHROUGHS IN INTERNATIONAL SPACE RESEARCH

SEE MORE

SRON Netherlands Institute for Space Research

OUR MISSION IS TO BRING ABOUT BREAKTHROUGHS IN INTERNATIONAL SPACE RESEARCH

SEE MORE

EVENTS

QUICK LINKS

 

> PRESS
> SCIENTISTS
> PROJECT MEMBERS
> STUDENTS & CAREERS
> OUTREACH & INDUSTRY

                                                                                                                                             

LATEST NEWS

This morning Japan launched a new X-ray telescope. With the help of Dutch hardware the ASTRO-H-mission will study high-energy phenomena such as matter sucked in by black holes, turbulency in clusters of milky ways, schockwaves caused by supernova explosions and large-scale structures in the universe. ASTRO-H will also investigate dark matter and the acceleration of cosmic particles to high energies.

 

ASTRO-H is vanmorgen vanaf het Tanegashima Space Center om 9.45 uur Nederlandse tijd gelanceerd door het Japanse ruimteagentschap JAXA, aan boord van een H-IIA-raket. De ruimtetelescoop - 14 meter lang bij een gewicht van 2,7 ton - wordt afgezet in een baan om de aarde, op een hoogte van 575 km. Daar zal ASTRO-H elke 96 minuten een rondje om de aarde vliegen. Na een testfase van drie maanden beginnen de wetenschappelijke waarnemingen, die zo'n drie jaar gaan duren.

ASTRO-H heeft de beschikking over vier telescopen voor zachte en harde röntgenstraling, die het röntgenlicht bundelen en doorgeven aan twee röntgencamera's, een spectrometer voor zachte röntgenstraling (SXS, zie onder) en een detector voor zachte gammastraling. De ASTRO-H-missie is in feite een verkenner voor de nog krachtiger ATHENA-missie, waarvan de lancering gepland staat in 2028.  SRON ontwikkelt voor de ATHENA-missie nieuwe technologie die weer voor een sterk verbeterde beeldkwaliteit zal zorgen.

Hete gasnevels
De ASTRO-H-missie richt zich op zeer hete gaswolken in het heelal. Gas zendt pas röntgenstraling uit zodra het heter wordt dan ongeveer 1 miljoen graden Celsius, maar zulke hoge temperaturen zijn geen zeldzaamheid in de ruimte. Gassen die rond een zwart gat draaien bereiken bijvoorbeeld zeer hoge temperaturen. Sterren die als supernova ontploffen laten ook een hete gaswolk na en zelfs de grootste objecten in het heelal, clusters van melkwegstelsels, worden omgeven door een enorme hete gasnevel met een diameter van miljoenen lichtjaren.

Met de Soft X-ray Spectrometer (SXS) heeft ASTRO-H als eerste ruimtetelescoop een instrument aan boord dat heel nauwkeurig de 'kleurcode' kan meten van de röntgenstraling die deze hete gasnevels uitzenden. De voorgangers van ASTRO-H konden dat alleen met objecten die als een puntje in de telescoop te zien waren. De innovatie maakt het mogelijk om nauwkeuriger naar veel voorkomende chemische elementen te kijken die in hete gaswolken voorkomen, zoals zuurstof, silicium en ijzer. Deze elementen hebben elk hun eigen 'kleurcode' in röntgenstraling, waarmee ze van elkaar te onderscheiden zijn. De SXS is bovendien zo nauwkeurig dat hij zelfs de snelheid van de gassen kan meten.

Supergevoelige pixels
De Soft X-ray Spectrometer van ASTRO-H is ontwikkeld en gebouwd door het Japanse ruimteagentschap JAXA/ISAS in samenwerking met NASA/GSFC, met bijdragen van SRON en de Universiteit van Genève. Het instrument gaat met ongekende nauwkeurigheid de energie van inkomende röntgenstralen meten. De nieuwe technologie die dit mogelijk maakt is spectaculair.

De beeldsensor van 6x6 pixels wordt in een kleine koelkast op een temperatuur gehouden die dichtbij het absolute nulpunt ligt (-273°C). Elke pixel van deze camera bevat een piepkleine elektronische schakeling die heel gevoelig is voor temperatuur. Als een röntgenfoton op het pixel valt, neemt de temperatuur een heel klein beetje toe. Die kleine verandering in temperatuur zorgt voor een veel grotere verandering in de weerstand van de schakeling. Door de weerstand in het pixel heel nauwkeurig te meten, kan de energie (ofwel de 'kleur') van het invallende röntgenfoton tot op 0,1 procent nauwkeurig worden uitgerekend.

Made in Holland: filterwiel en ijkbron
SRON leverde essentiële technologie voor de SXS, die voor het eerst tegelijkertijd kaarten én uiterst nauwkeurige spectra kan maken van clusters van sterrenstelsels en overblijfselen van supernova's.  Samen met de Universiteit van Genève ontwikkelde SRON een wiel met filters die elk maar een bepaald deel van de röntgenstraling doorlaten. De camera is namelijk zo gevoelig dat hij soms tegen te felle röntgenbronnen moet worden beschermd. Het filterwiel zorgt ervoor dat het instrument een groot bereik kan combineren met een grote gevoeligheid, waardoor het instrument scherpe waarnemingen kan doen aan een grote variëteit aan astrofysische bronnen.

 

Daarnaast ontwikkelde SRON samen met Photonis Netherlands een speciale röntgenlamp om het instrument in de ruimte te kunnen ijken. Met die lokale kalibratiebron kunnen de ruimteonderzoekers de camera continu blijven afstellen, zodat een zo groot mogelijke nauwkeurigheid wordt behaald.

Meer informatie
De lancering is uitgezonden op YouTube en daar nog steeds te zien: https://www.youtube.com/watch?v=kH-wJ1E00wA. Op de website van JAXA is meer foto- en videomateriaal te vinden, alsmede een uitgebreide Engelstalige brochure: http://global.jaxa.jp/projects/sat/astro_h/. Een Nederlandstalige brochure is verkrijgbaar bij SRON.

ASTROPHYSICS

The Astrophysics programme at SRON is dedicated to unraveling the history of the universe, from the first stars and black holes to large-scale structure.

EARTH

The Earth programme covers SRON’s activities on unraveling the impact of trace gases and aerosols in the atmosphere on the climate and air quality of planet Earth.

EXOPLANETS

The Exoplanets programme is dedicated to atmospheres of other planets and is an in-between of SRON's Astrophysics and Earth programmes.
 
 
 
   

TECHNOLOGY

The Technology programme is SRON's backbone for development of enabling technology and technology transfer & valorisation.

INSTRUMENT SCIENCE

The Instrument science group covers SRON's skills and know-how with regard to instrument physics, system engineering (up to full-instrument level) and project management. It is an expertise group that provides resources for all SRON instrument projects.

ENGINEERING

The Engineering group covers SRON's skills and know-how with regard to product assurance, quality assurance, configuration control, design engineering – electronic & mechanical – and parts procurement. It is an expertise group that provides resources for all SRON instrument projects.

CURRENT

Annual report

Annual report

Please find here SRON's latest annual report (2014-2015)

Read more →

FUTURE

Strategy

Strategy

SRON’s scientific programme focuses on the evolution and history of the universe, on climate change and air quality on earth, and on the atmospheres of planets near other stars than our sun. SRON therefore has four programme lines: Astrophysics, Exoplanets, Earth, and Technology. These four programme lines are supported by two expertise groups: Instrument science and Engineering. SRON’s goals are to maintain its leading position in international space missions and to find answers to the big scientific and societal questions of our time.

Read more →

PAST

50 jaar ruimteonderzoek

50 jaar ruimteonderzoek

Halverwege de jaren vijftig van de 20ste eeuw - met name na de lancering van de Russische Sputnik-satelliet in 1957 - zien astronomen in dat de ruimtevaart kan helpen de grote vragen van het ruimteonderzoek te beantwoorden. Henk van de Hulst richt in 1960 de Commissie voor Geofysica en Ruimteonderzoek van de KNAW op; Kees de Jager volgt op 1 oktober 1961 met de Werkgroep Ruimteonderzoek van Zon en Sterren. Het is het begin van een ontwikkeling waarin Nederlandse sterrenkundigen wereldwijd een grote reputatie opbouwen.

Read more →

SRON’s mission is to bring about breakthroughs in international space research 

Therefore the institute develops pioneering technology and advanced space instruments, and uses them to pursue fundamental astrophysical research, Earth science and exoplanetary research. As national expertise institute SRON gives counsel to the Dutch government and coordinates - from a science standpoint - national contributions to international space missions. SRON stimulates the implementation of space science in our society.



SCROLL TO TOP