Andere planeten en manen in ons zonnestelsel verschillen soms veel van de aarde, maar er zijn ook overeenkomsten. Door meer te weten te komen over de opbouw en ontstaansgeschiedenis – evolutie – van andere planeten en manen, kunnen we ook meer te weten komen over de evolutie van de aarde zelf – vergelijkende planetologie –, in het bijzonder in de meest vroege periode.

De internationale belangstelling voor planetair onderzoek is de laatste jaren sterk toegenomen. Ook SRON heeft binnen het bestaande aardgerichte ruimteonderzoek een duidelijk zichtbare planetaire tak ontwikkeld. De planetaire onderzoeksgroep van de divisie Earth and Planetary Science (EPS) concentreert zich op het bepalen van de samenstelling van de atmosfeer en het oppervlak van (exo)planeten met behulp van spectropolarimetrie.

Spectropolarimetrie is het meten van zowel de totale flux als de polarisatiegraad van het gereflecteerde licht. Deze methode wordt al succesvol door EPS toegepast in het aardatmosfeeronderzoek, bij het karakteriseren van onder andere aerosols, wolken en (troposferisch) ozon met onder andere de waarnemingsinstrumenten GOME(-2) en SCIAMACHY. Deze metingen zijn van belang voor het onderzoek naar de stralingsbalans, chemie, klimaat en luchtkwaliteit van onze aardse atmosfeer.

Op de luchtkwaliteit na (maar daar zou je stofstormen op Mars voor in de plaats kunnen zetten) komen dezelfde onderzoeksthema's terug in het onderzoek aan andere planeten dan de aarde. Daarmee levert het onderzoek van EPS een belangrijke bijdrage aan een beter begrip van de fysische, chemische en klimatologische processen in planeetatmosferen, en de verschillen tussen de planeten onderling.

De structuur en samenstelling van planeetoppervlakken geven bovendien informatie over het ontstaan van stofstormen (Mars), oppervlaktebreuken en inwendige processen van bijvoorbeeld de manen Europa en Ganymedes van Jupiter.

Voor dit onderzoek wordt samen met het Sterrenkundig Instituut van de Universiteit Utrecht (UU/SIU), TNO, S&I en andere partners een prototype van het SPEX-instrument ontwikkeld. SPEX (Spectropolarimeter for Planetary Exploration) speelt een centrale rol in diverse initiatieven voor missies naar planeten en manen binnen ons zonnestelsel.'

Exoplaneten
'Sterlicht dat door een planeet wordt gereflecteerd, is gepolariseerd,' zegt onderzoekster dr. Daphne Stam. 'Daardoor kan spectropolarimetrie ook een belangrijke bijdrage leveren aan de zoektocht naar planeten buiten ons zonnestelsel (exoplaneten), maar vooral ook aan het bepalen van de samenstelling van de atmosfeer en het oppervlak van dergelijke planeten. Deze laatste twee aspecten geven informatie over de lokale condities voor (het ontstaan van) leven. Spectropolarimetrie wordt verder onder leiding van SRON en UU/SIU onderzocht in het kader van het Amerikaanse missieconcept NWO (New Worlds Observer).'